İÇECEK FABRİKALARI

İçecek fabrikaları; meyve suyu, nektar, gazlı ve gazsız alkolsüz içecekler ile aromalı su gibi ürünlerin hammadde kabulünden dolum hattına kadar hijyenik koşullarda hazırlandığı proses tesisleridir. Makfen, içecek fabrikası kurulumunu mevcut tesislerin genişletilmesi, bir hattın yenilenmesi, yeni bir ürünün üretime alınması ya da anahtar teslim komple tesis kurulması gibi ihtiyaçlara göre projelendirir.

İçecek tesisi tasarımı; gıda mühendisliği, kimya mühendisliği ve makine mühendisliği bilgisinin yanı sıra malzeme bilimi ve işletme yönetimi deneyimine dayanır. Fabrika yeri, ürün ve proses davranışı, ürün hijyeni, tesis güvenliği ve ileride yapılacak kapasite veya ürün değişikliklerine uyum, Makfen ekibinin proje başında değerlendirdiği temel parametrelerdir.

İçecek Fabrikasında Proses Adımları

Ürün tipine göre farklılık göstermekle birlikte, bir içecek fabrikasının proses hattı genellikle aşağıdaki bölümlerden oluşur.

Su Arıtma

Su, çoğu içeceğin ana bileşenidir. Kaynak suyu; filtrasyon, aktif karbon, yumuşatma, ters ozmoz ve UV dezenfeksiyon gibi adımlarla reçeteye uygun kaliteye getirilir ve proses suyu stok tanklarında depolanır.

Şurup Dairesi

Şeker veya hazır şurup, meyve konsantresi, aroma, asitlik düzenleyici ve diğer bileşenler şurup dairesinde hazırlanır. Şeker çözme tankları, şurup filtrasyonu ve soğutması, basit şurup ve son şurup tankları ile hassas tartım ve dozajlama bu bölümün temel ekipmanlarıdır.

Karıştırma ve Karbonasyon

Son şurup, arıtılmış su ile reçetede belirlenen oranda karıştırılır ve Brix değeri kontrol edilir. Gazlı içeceklerde su gerektiğinde deaerasyondan geçirilir; karışım soğutulduktan sonra karbonatörde CO₂ ile doyurulur. Karbonasyon seviyesi ürün sıcaklığı ve basınç ile ayarlanır.

Isıl İşlem ve Pastörizasyon

Meyve suyu, nektar ve gazsız içecekler genellikle plakalı veya borulu eşanjörlü pastörizatörlerde ısıl işlemden geçirilir. Sıcaklık ve tutma süresi ürünün pH değerine ve raf ömrü hedefine göre belirlenir; aroma ve vitamin kaybını sınırlamak için ısıl yükün gereğinden fazla olmaması esastır. Bazı ürünlerde dolum sonrası tünel pastörizasyonu da uygulanır.

Tamponlama ve Dolum

Hazırlanan ürün, dolum makinesinin ihtiyaç duyduğu debi ve sıcaklıkta tampon tanklar üzerinden dolum hattına beslenir. Cam, PET veya kutu ambalaja dolum, seçilen dolum makinesiyle yapılır; proses hattı bu makineye uygun bağlantı ve kontrol arayüzüyle tasarlanır.

CIP Temizlik Sistemi

Tanklar, borular, eşanjörler ve dolum hattı söküm gerektirmeden CIP (yerinde temizlik) sistemiyle temizlenir. Ön durulama, kostik ve asit yıkama, ara durulamalar ve son durulama ya da dezenfeksiyon adımları otomatik olarak yürütülür. Farklı ürünler arasında aroma ve renk taşınmasını önlemek için CIP hattının doğru tasarlanması kritik önemdedir.

Kesikli ve Sürekli Üretim

İçecek üretim hatları kesikli (batch) veya sürekli sistemler olarak tasarlanabilir. Yüksek kapasiteli tesislerde maliyetin daha öngörülebilir olması ve prosesin daha etkin kontrol edilebilmesi nedeniyle sürekli karıştırma ve karbonasyon sistemleri tercih edilir. Ürün çeşitliliği fazla ve parti büyüklüğü küçük olan tesislerde ise kesikli sistemler daha esnektir; birim işlemler arasındaki ara depolama tankları üretimin kontrolünü ve sürekliliğini sağlar.

Tasarımda Dikkate Alınan İlkeler

Üretim hızı: Mikrobiyolojik bozulma riskini azaltmak ve kalite kaybını önlemek için şurup ve ürün mümkün olan en kısa sürede işlenmelidir; uzun süreli ısı uygulaması vitamin ve aroma kaybına yol açar.
Isı uygulaması: Isıl işlem, gıda güvenliğini sağlayan en düşük seviyede tutulmalıdır. Soğutma gereken yerlerde ise enerji tasarrufu için ürün gereğinden düşük sıcaklığa soğutulmamalıdır.
Standardizasyon: Reçete, Brix, karbonasyon seviyesi ve dolum parametrelerinin her partide aynı tutulması, ürün kalitesinin tutarlılığı için belirleyicidir.
Sanitasyon: Hammaddeden son ürüne kadar ekipman, bina ve personelde hijyen kurallarına uyulmalıdır; ölü bölge içermeyen hijyenik tasarım, HACCP sisteminin uygulanmasını kolaylaştırır.

Anahtar Teslim İçecek Fabrikası Kurulumu

Makfen, içecek fabrikaları projelerinde proses tasarımı, ekipman imalatı, montaj, borulama, enstrümantasyon, izolasyon, elektrik tesisatı, performans testleri ve devreye alma adımlarını tek elden yürütür. Tasarımda enerji ve su tüketimini ve atık su yükünü azaltan çözümler de değerlendirilir. Kapsam dahilindeki başlıca sistemler şunlardır: